Bakı. Trend:
Bakı – tarixin daşda həkk olunduğu, müasirliyin isə şüşə və
metal ilə ucaldığı şəhərdir. Lakin bu qatların arasında başqa bir
qat da var – canlı və döyünən. Bu, küçə sənətidir. Bakıda qraffiti
artıq sadəcə vizual jest olmaqdan çıxıb – o, daha çox dialoq
forması və vizual özünüifadə vasitəsidir və şəhər mədəniyyətinin
bir parçasına çevrilib. Bu işlər isə qışqırmır, danışır: keçən
insanlarla, memarlıqla, vaxtın özü ilə.
Trend Arif
Quluzadə tərəfindən hazırlanmış fotoreportajı təqdim edir.
Qraffiti meqapolisin vizual gündəliyi kimidir, onun daxili
ritmini əks etdirir. Bakıdakı bu sənət pafosdan uzaqdır. O, özünü
zorla qəbul etdirmir, amma bir dəfə nəzərə çarpdıqda yaddaşlarda
qalır. Burada aqressiv formalar yoxdur – daha çox düşüncə, obraz,
əhval-ruhiyyə, bəzən ironik, bəzən lirik olur. Dünyanın əksər
paytaxtlarında olduğu kimi, Bakının küçə sənəti də teqlərdən və
spontan yazılardan maraqlı sənət kompozisiyalarına doğru inkişaf
edib. Bu işlərdə çox şey oxumaq olar – şəhər kimliyinin
axtarışından, düşüncələrdən və ənənələrdən nəsillərarası dialoqa
qədər, böyük şəhərin emosiyalarını açır.
Bakının “street art”ının xüsusiyyəti onun Azərbaycanın mədəni
kodu ilə bağlılığıdır. Bu, stilizasiya və ya nostalgiya deyil,
ənənənin bu günün dili ilə yenidən şərh olunmasıdır. Beləliklə,
küçə sənəti getdikcə keçmiş ilə gələcək arasında körpüyə
çevrilir…
Əksər küçə rəssamları hələ də anonim qalır. Onlar üçün
tanınmaqdan daha vacib jestin azadlığı və ifadənin dürüstlüyüdür.
Üstəlik, festivallar təşkil olunanda, şəhər təşəbbüsləri xüsusi
sənət məkanları ayırır ki, rəssamlar ideyalarını reallaşdıra
bilsinlər.
Əlbəttə, qraffitiyə münasibət hələ də qarışıqdır. Bəziləri üçün
bu sənət və azad nəfəsdir, bəziləri üçün isə tanış qaydanın
pozulması. Amma məhz bu gərginlikdə küçə sənəti yaranır: o, icazə
verilən ilə olmayanın sərhədində, xaos ilə forma arasında
mövcuddur. Bakıda qraffiti isə sonu olmayan bir prosesdir. Bəziləri
yox olur, bəziləri ortaya çıxır, bəziləri dəyişir. Şəhər sanki öz
portretini daim yenidən yazır – qat-qat, rəngarəng…
Bəlkə də məhz Bakının divarlarında olan bu şəkillərdə daha dərin
şəkildə özünü göstərir: təkcə zəngin tarixə malik paytaxt kimi
deyil, həm də hiss edə bilən, danışa bilən və dəyişə bilən canlı
bir orqanizm kimi.
