Bakı. Trend:
Son 45 ildə dünyada isti, quru və küləkli hava şəraitinin
müşahidə olunduğu günlərin sayı təxminən üç dəfə artıb.
Trend bu
barədə xarici KİV-ə istinadən xəbər verir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu tendensiya xüsusilə Amerika
qitəsində daha qabarıq şəkildə özünü göstərir. Araşdırmalara görə,
belə hava şəraiti meşə yanğınlarının yaranması və sürətlə yayılması
üçün əlverişli mühit formalaşdırır. Tədqiqatçıların hesablamalarına
əsasən, artımın yarıdan çoxu insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan
iqlim dəyişikliyi ilə əlaqəlidir.
Qeyd edilir ki, qlobal istiləşmə dərinləşdikcə müxtəlif
bölgələrdə yanğın riski eyni vaxtda artır. Bu isə yanğın təhlükəli
günlərin çoxalmasına səbəb olur. Belə hallarda bir neçə region
paralel şəkildə yanğın üçün əlverişli şəraitə malik olur və
ölkələrin bütün yanğın ocaqlarını eyni anda nəzarət altına alması
çətinləşir. Üstəlik, qonşu ölkələrin də oxşar problemlə üzləşməsi
qarşılıqlı yardım imkanlarını məhdudlaşdırır.
Araşdırmaya əsasən, 1979-cu ildən sonrakı 15 il ərzində dünyada
iri qlobal bölgələr üzrə ildə orta hesabla 22 sinxron yanğın hava
günü qeydə alınıb. 2023 və 2024-cü illərdə isə bu göstərici ildə 60
gündən çox olub.
Qlobal artımın 60%-dən çoxu kömür, neft və təbii qazın
yandırılması nəticəsində yaranan iqlim dəyişikliyi ilə
əlaqələndirilir.
Regional göstəricilər də ciddi artımı təsdiqləyir. 1979–1988-ci
illərdə ABŞ-ın kontinental hissəsində ildə orta hesabla 7,7 yanğın
təhlükəli gün qeydə alındığı halda, son 10 ildə bu rəqəm 38 günə
yüksəlib.
Cənubi Amerikada isə 1979–1988-ci illərdə orta göstərici 5,5 gün
olduğu halda, son on ildə 70,6 günə çatıb. Təkcə 2023-cü ildə bu
göstərici 118 gün təşkil edib.
14 qlobal bölgə üzrə aparılan təhlillərə əsasən, yalnız
Cənub-Şərqi Asiyada belə günlərin sayında azalma müşahidə olunub.
Tədqiqatçılar bunu bölgədə rütubətli hava şəraitinin üstünlük
təşkil etməsi ilə izah edirlər.
