Bakı. Trend:
Bu həftə Azərbaycanın maliyyə sektorunda əsas diqqət Azərbaycan
Mərkəzi Bankı tərəfindən qəbul edilən pul siyasəti qərarları və
açıqlanan statistik göstəricilər üzərində cəmlənib. Ümumilikdə,
makroiqtisadi sabitliyin qorunduğu, lakin xarici risklərin artdığı
bir mərhələnin müşahidə olunduğunu demək olar.
Aprelin 2-də Mərkəzi Bank faiz dəhlizinin bütün parametrlərini
dəyişməz saxladı. Belə ki, uçot dərəcəsi 6,5%, faiz dəhlizinin
aşağı həddi 5,5%, yuxarı həddi isə 7,5% səviyyəsində müəyyənləşib.
Bu qərar inflyasiyanın hədəf intervalı (4±2%) daxilində qalması ilə
əlaqələndirildi. 2026-cı ilin fevralında illik inflyasiya 5,7%
səviyyəsində olub ki, bu da hədəf çərçivəsinə uyğundur. Qiymət
artımında əsas təsir xarici mənşəli xərc amillərindən qaynaqlanır
və xüsusilə qida məhsulları və xidmətlər üzrə artım daha yüksəkdir.
Bununla yanaşı, regionda artan geosiyasi gərginliklər və qlobal
bazarlardakı dəyişkənlik inflyasiya risklərini artıran əsas
faktorlar kimi qiymətləndirilir.
Valyuta bazarında vəziyyət sabit olaraq qalır. İlın əvvəlindən
nağd xarici valyutaya tələbatın təklifdən az olması və əmanətlərin
dollarlaşma səviyyəsinin 27,7%-ə qədər enməsi manatın məzənnəsinə
olan inamın artdığını göstərir. Bu fonda Mərkəzi Bankın valyuta
ehtiyatları da artaraq 11,7 milyard ABŞ dollarına çatıb. Xarici
ticarətdə 1,1 milyard dollarlıq müsbət saldo və enerji
qiymətlərində yüksəliş isə xarici sektorun dayanıqlığını
dəstəkləyir.
Pul bazarında da müsbət dinamika müşahidə olunur. 2026-cı il
aprelin 1-nə pul bazası 23,8 milyard manata çataraq həm aylıq, həm
də illik müqayisədə artım göstərib. Bununla yanaşı, manatın
dövretmə sürətinin azalması iqtisadiyyatda pulun daha ehtiyatlı
istifadə olunduğunu göstərir ki, bu da tələb tərəfinin nisbətən
zəif olduğunu ehtimal etməyə əsas verir.
Bank sektorunda artım davam edir. Bu ilin fevralın 28-nə bank
sektorunun aktivləri illik müqayisədə 6,7% artaraq 57,1 milyard
manata çatıb. Kredit portfeli genişlənərək 30,1 milyard manat olub
və burada əsas pay biznes kreditlərinə məxsusdur. Bankların
mənfəəti də artıb və ilin ilk iki ayında 189,7 milyon manat təşkil
edib. Depozitlər strukturunda isə manatla əmanətlər üstünlük təşkil
edir və xarici valyuta əmanətlərini 2 dəfədən çox üstələyir. Bu da
milli valyutaya etimadın gücləndiyini göstərən mühüm
göstəricidir.
Ödəniş sistemlərində də aktivlik yüksəlir. Ödəniş kartlarının
sayı 22 milyonu ötüb, nağdsız əməliyyatların həcmi isə illik
müqayisədə 15% artıb. Xüsusilə elektron ticarətin payının yüksək
olması rəqəmsal maliyyə xidmətlərinin sürətlə inkişaf etdiyini
göstərir.
Sığorta sektorunda isə qarışıq mənzərə formalaşıb. Ümumi sığorta
haqları cüzi azalsa da, ödənişlərin həcmi kəskin artıb. Könüllü
sığorta segmenti böyümə nümayiş etdirərkən, icbari sığorta
yığımlarında azalma qeydə alınıb. Həyat sığortası və qeyri-həyat
sığortası üzrə ödənişlərin artması isə sektorun daha çox
kompensasiya yönümlü mərhələyə keçdiyini göstərir.
Eyni zamanda, ipoteka kreditləşməsi zəifləyib. Dövlət xətti ilə
verilən ipoteka kreditləri ötən illə müqayisədə iki dəfə azalıb ki,
bu da həm maliyyə şərtləri, həm də bazardakı ehtiyatlı davranışla
izah oluna bilər.
Ümumilikdə, bu həftənin yekunlarına əsasən demək olar ki,
Azərbaycanın maliyyə sektoru makroiqtisadi sabitliyi qoruyur, bank
və ödəniş sistemlərində artım davam edir. Lakin qlobal iqtisadi
qeyri-müəyyənliklər və regiondakı geosiyasi risklər fonunda
inflyasiya və xarici təsirlər əsas diqqət mərkəzində qalmaqda davam
edir.
