Bakı. Trend:
Trampın Beynəlxalq Sülh və Rifah Marşrutu (TRIPP)
gözləniləndən xeyli böyük potensiala malikdir.
ABŞ-ın Beynəlxalq Sülh Missiyaları üzrə Xüsusi Elçisi Ari
Laytstoun bunu Trend-ə Bakı Enerji Həftəsi çərçivəsində eksklüziv
müsahibəsində bildirib.
“TRIPP üzərində işləməyə başlayanda onun potensialını tam başa
düşmürdük. Düşünürdük ki, bu, Azərbaycanın əsas hissəsini
Naxçıvanla birləşdirmək və Ermənistanla davamlı sülhü təmin etmək
üçün yaxşı bir yoldur. Lakin sonradan anladıq ki, Azərbaycan C5
(beş Orta Asiya ölkəsi) ilə əsas əlaqəyə çevrilir, bu ölkə isə indi
faktiki olaraq C6 (beş Orta Asiya ölkəsi və Azərbaycan) və daha da
qərbə çevrilib. Bu gün dünyada baş verənlərə nəzər salsaq, regional
inteqrasiya, enerji təhlükəsizliyi və sabitlik çox vacibdir.
TRIPP-in mümkünlüyü göstərir ki, effektiv liderlik və aydın
vizyonla infrastrukturu birləşdirmək və rifahı təmin etmək
mümkündür”, – deyə o qeyd edib.
Xüsusi Elçi qeyd edib ki, TRIPP Cənubi Qafqaz regionunda sülhün
qurulması üçün düzgün həll yoludur.
“Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Azərbaycan və Ermənistan arasında
etimad yarada bilmədi. Avropalılar da bura etibar yaratmaq üçün
gəlməzdilər. Qonşularımızdan heç biri də gəlməzdi. Lakin çıxışları
və problemləri birbaşa həll etməyə çalışması ilə tanınan Prezident
Tramp bu fürsəti dəstəkləməyə və etimadın təmin edilməsi
təşəbbüsünə şəxsən qoşulmağa hazır olduğunu bildirdi. Bu, müvəqqəti
bir həll yolu deyil, düzgün həll yoludur. Əgər sıfırdan
başlasaydıq, TRIPP yaradardıq, çünki Xəzər dənizindən Avropaya
birbaşa əlaqə olmalıdır. Bu, münaqişələr səbəbindən mövcud olmayıb
və bu, Sizin liderliyiniz və Prezident Trampın liderliyi sayəsində
mümkün olacaq”, – deyə o əlavə edib.
Laytstoun həmçinin Orta Dəhlizin daha geniş şəkildə artan
əhəmiyyətini qeyd edib və TRIPP-in inkişaf etməkdə olan bağlantı
sisteminin bir hissəsi olduğunu bildirib.
“Həm şimalda, həm də cənubda çətinliklər olsa da, əvvəllər
sabitliklə əlaqəsi olmayan bu bölgə indi ən sabit bölgələrdən
biridir. Hüquqi müəyyənliyin, aydın qaydaların və aydın imkanların
olduğu bir yerə investisiya qoymaq istəyirsinizsə, hansı sektorda
olmağınızdan asılı olmayaraq – vacib minerallar, qaz, enerji,
telekommunikasiya və ya süni intellekt sahələrində investisiya
qoymaq istəyirsinizsə, bura ən uyğun yerdir. Kim ağlına gələrdi ki,
biz yalnız region üçün deyil, həm də dünya üçün potensial süni
intellekt mərkəzi kimi Bakıdan danışacağıq? Etibarlı enerji
təchizatı, inkişaf etmiş fiber-optik infrastruktur, qonşularla dinc
münasibətlər və rahat şərq-qərb bağlantısı olan investisiya
yerlərinə gəldikdə, bu bölgə bütün bunların mərkəzindədir. Bütün
digər alternativlərə baxsanız, həmişə çətinliklər var. Beləliklə,
bu seçim daha cəlbedici görünür”, – deyə o qeyd edib.
Xüsusi elçi həmçinin Amerika və Azərbaycan biznesləri arasında
daha geniş əməkdaşlıq imkanlarına toxunub.
“İki ölkə prezidentləri arasında münasibətlər çox yaxşıdır.
Ölkələrimiz arasında uzunmüddətli əlaqələri inkişaf etdirməli və
əməkdaşlıq mexanizmləri qurmalıyıq. Bu gün Oracle anlaşma
memorandumu imzalayır və Exxon, Chevron və Apollo şirkətləri
buradadır. Bakı Enerji Həftəsi bütün bu şirkətləri bir araya
gətirir. Biz yeni sahələrə keçməyə hazırıq – sadəcə orada real
imkanların olduğunu anlamalıyıq. Amerika biznesləri uğur qazanmaq
üçün imkanlar gördükdə tez reaksiya verirlər”, – deyə Laytstoun
qeyd edib.
O, həmçinin Bakı Enerji Həftəsi çərçivəsində keçirilən ABŞ və
Azərbaycan arasında ilk iqtisadi dialoqun əhəmiyyətini
vurğulayaraq, bunu vacib addım adlandırıb və qeyd edib ki, Amerika
biznesləri yaranan imkanlara diqqət yetirəcəklər.
“Bundan dərhal sonra Amerikadan olan komandam ABŞ-yə qayıdacaq
və tərəfdaşlarımıza bu barədə məlumat verəcək. Onlar da öz
növbəsində gəlib burada təhlükəsiz mühitdə pul qazana və bizneslə
məşğul ola biləcəklərini görəcəklər”, – deyə xüsusi nümayəndə əlavə
edib.
O, həmçinin Azərbaycanın regional mərkəz kimi coğrafi mövqeyinə
də toxunub: “Bakıda olduğum zaman Qazaxıstana, Türkmənistana gedə,
Gürcüstanda bizneslə məşğul ola bilərəm. Bura olmaq üçün ən uyğun
yerdir”.
Laytstoun ölkədəki imkanların geniş olduğunu qeyd edib: “Buraya
bütün səfərlərimdə öyrəndiyim odur ki, imkanlar demək olar ki,
sonsuzdur: istər daşınmaz əmlak, istər minerallar, istər turizm,
istərsə də digər sektorlar olsun. Amerika şirkətləri gəlib
investisiya qoyacaqlar.”
O, həmçinin əlavə edib ki, Azərbaycan onun ən çox ziyarət etdiyi
məkanlardan birinə çevrilib və iki ölkə arasında əməkdaşlığın
dərinləşdiyini vurğulayıb.
“Azərbaycan ziyarət etmək üçün ən sevdiyim yerlərdən biridir.
Düşünürəm ki, bu, bir ildən bir az çox müddətdə səkkizinci və ya
doqquzuncu səfərimdir. 2025-ci ilin mart ayında ilk dəfə Bakıya
gələndə nə gözləyəcəyimi bilmirdim, amma günlərlə, həftələrlə və ya
aylarla deyil, onilliklərlə düşünən, onlara davamlı və uğurlu bir
gələcək üçün plan qurmağa imkan verən bir rəhbərliklə qarşılaşdım.
Bakı Enerji Həftəsində qeyd etdiyimiz ABŞ ilə münasibətlərin ən azı
31 ili var və Amerika və Azərbaycan şirkətləri arasında güclü
əlaqələrlə xarakterizə olunur. 8 avqust 2025-ci il tarixində
Vaşinqton sammitindən bəri ABŞ Prezidenti Donald Tramp və
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev arasındakı münasibətlər
proqnozlaşdırıla bilməyən şəkildə inkişaf edib. Mən buraya həvəs və
maraqla gəlirəm, amma 14 ay əvvəl başa düşdüyümü düşündüyüm şeylər
Azərbaycan və ABŞ arasında baş verə biləcəklərin yalnız aysberqin
görünən hissəsinə çevrilib”, – deyə o, yekunlaşdırıb.
