Bakı. Trend:
Bu ilin yanvar-may aylarında Naxçıvan Muxtar Respublikasının
xarici ticarət dövriyyəsi 58,773 milyon ABŞ dolları təşkil
edib.
Bu barədə Naxçıvanın Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatında
bildirilib.
Məlumata görə, bu, 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 20,3%
çoxdur.
Hesabat dövründə muxtar respublika üzrə 5,850 milyon ABŞ dolları
dəyərində ixrac, 52,922 milyon ABŞ dolları məbləğində isə idxal
əməliyyatları həyata keçirilib.
Bu göstəricilər 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə müvafiq
olaraq 23,3% və 20% artıb.
Dövlət Gömrük Komitəsinin son hesabatına əsasən isə, bu ilin
yanvar-aprel aylarında Azərbaycan xarici ölkələrlə 17,403 milyard
ABŞ dolları dəyərində ticarət əməliyyatı aparıb. Bu, ötən ilin eyni
dövrünə nisbətən 485 milyon dollar və ya 2,9% çoxdur.
Xarici ticarət dövriyyəsinin 11,9 milyard ABŞ dolları ixracın,
5,5 milyard ABŞ dolları isə idxalın payına düşüb. Son 1 ildə ixrac
3,1 milyard ABŞ dolları və ya 35,2% artıb, idxal isə 2,6 milyard
ABŞ dolları və ya 32,1% azalıb.
Yekunda xarici ticarətdə 6,354 milyard dollarlıq müsbət saldo
yaranıb ki, bu da ötən ilin eyni dövründəki göstərici ilə
müqayisədə 5,7 milyard ABŞ dolları və ya 9,7 dəfə çoxdur.
Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi son illərdə dinamik
inkişaf nümayiş etdirərək ölkənin iqtisadi strukturunda mühüm yer
tutur. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, 2025-ci
ildə Azərbaycan 180-ə yaxın ölkə ilə ticarət əməliyyatları həyata
keçirib, 128 ölkəyə məhsul ixrac olunub, 170 ölkədən isə idxal
həyata keçirilib. İl üzrə ümumi xarici ticarət dövriyyəsi təxminən
48,9 milyard ABŞ dolları təşkil edib və bu göstəricinin yarısı
ixracın, yarısı isə idxalın payına düşüb.
Xarici ticarət strukturunda əsas pay enerji məhsullarına
məxsusdur. Neft və qaz ixracı ölkənin əsas valyuta gəlirlərini
formalaşdırmaqla yanaşı, Azərbaycanın Avropa və regional bazarlara
enerji təchizatında rolunu daha da gücləndirir. Bununla yanaşı,
qeyri-neft sektoru üzrə ixracın mərhələli şəkildə artması müşahidə
olunur; xüsusilə kənd təsərrüfatı, kimya və sənaye məhsulları
xarici bazarlarda daha geniş yer almağa başlayır.
Ticarət tərəfdaşlarının coğrafiyası da kifayət qədər genişdir və
Azərbaycan Avropa İttifaqı ölkələri, Türkiyə, Rusiya, Çin və
Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə aktiv iqtisadi əlaqələr saxlayır. Bu
əlaqələr həm ikitərəfli ticarət, həm də nəqliyyat və tranzit
layihələri vasitəsilə daha da möhkəmlənir. Son illərdə ölkənin
xarici ticarət strategiyasında mühüm istiqamətlərdən biri də
nəqliyyat və logistika dəhlizlərinin inkişafıdır. Orta Dəhliz,
Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu və Xəzər hövzəsi üzərindən tranzit
imkanlarının genişləndirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq ticarətdə
rolunu artırır.
Qeyri-neft sektorunun genişlənməsi və logistika imkanlarının
mərhələli şəkildə yaxşılaşması da xarici ticarətin dinamikasına
əlavə təkan verir. Azərbaycan hazırda 170-dən çox ölkə ilə ticarət
əlaqələrini davam etdirir və ixracın strukturunda qeyri-neft
məhsullarının payı tədricən artır.
Bu kontekstdə dövlət səviyyəsində qeyri-neft ixracının
stimullaşdırılması və Naxçıvandan daşınmanın dəstəklənməsi ilə
bağlı yeni mexanizm təsdiqlənib. Prezident İlham Əliyevin
imzaladığı Fərmana əsasən, Azərbaycan mənşəli qeyri-neft-qaz
məhsullarının ixracı zamanı daşınma xərclərinin bir hissəsi dövlət
büdcəsi hesabına kompensasiya ediləcək. Dəstək mexanizmi daşıma
növündən asılı olaraq fərqli faizlərlə hesablanacaq və avtomobil,
dəmir yolu, hava və dəniz nəqliyyatı vasitələri ilə həyata
keçirilən ixrac əməliyyatlarına şamil olunacaq.
Eyni zamanda Naxçıvan Muxtar Respublikasında istehsal olunan
məhsulların ölkənin digər bölgələrinə daşınmasına görə də 70
faizədək dövlət dəstəyi nəzərdə tutulur. Yeni qaydalar 2026-cı ilin
sentyabrından qüvvəyə minəcək və 2036-cı ilədək tətbiq
olunacaq.
Beləliklə, həm ümumi ticarət dövriyyəsinin artması, həm də
ixracın stimullaşdırılmasına yönəlmiş yeni dəstək mexanizmləri
Azərbaycanın xarici ticarət potensialının daha da gücləndirilməsinə
və qlobal iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsinə xidmət edir.
