Bakı. Trend:
Bəzən bir sərgi yalnız sənət əsərlərinin nümayişi olmur. O sərgi
həm də bir şəhərin dünya mədəniyyət xəritəsində tutduğu yeri
göstərir. Carole Feuermanın Heydər Əliyev Mərkəzində keçirilən
“Reborn into the Water” sərgisi də məhz belə nümunələrdəndir.
Amerikalı heykəltəraş Carole Feuerman hiperrealist
heykəltəraşlığın ən tanınmış nümayəndələrindən biridir. Onun
əsərlərində insan bədəni o qədər real təsvir olunur ki, tamaşaçı
ilə heykəl arasındakı sərhəd demək olar ki, itir. Xüsusilə üzgüçü
obrazları ilə tanınan Feuerman üçün su yalnız estetik detal deyil;
o, yenilənmənin, dözümlülüyün və həyatın simvoludur.
Hiperrealizm müasir incəsənətdə reallıq anlayışına yeni
münasibət gətirdi. Fotoqrafiyanın insanı olduğu kimi əks etdirə
bildiyi bir dövrdə heykəltəraşlıq bunu başqa material və duyğu ilə
yenidən yaratdı. Feuermanın yaradıcılığı da bu baxımdan yalnız
texniki mükəmməllik deyil, insanın daxili dünyasını real bədən
üzərindən ifadə etmək cəhdidir.
Bu sərgini Azərbaycan üçün xüsusilə əhəmiyyətli edən isə təkcə
Feuermanın Bakıda olması deyil. Onun “Ruth” adlı əsəri ilk dəfə
məhz Bakıda ictimaiyyətə təqdim olunur. Beləliklə, Bakı sadəcə
dünya şöhrətli sənətçinin əsərlərinə ev sahibliyi edən şəhər deyil,
həmin əsərin beynəlxalq nümayiş tarixinin bir hissəsinə
çevrilir.
Feuermanın əsərləri beynəlxalq sənət bazarında yüksək
qiymətlərlə alınıb-satılır. Onun hərrac rekordlarından biri “Bibi
on the Ball” əsərinin 118 750 dollara satılmasıdır. “Ruth”un
gələcək bazar dəyərini isə indidən dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün
deyil. Lakin sənət dünyasında əsərin sərgi tarixçəsi, nümayiş
olunduğu mühüm məkanlar və onun sənətçinin yaradıcılığındakı
mövqeyi gələcək dəyərə təsir edən amillərdəndir. Bu baxımdan
“Ruth”un Bakıdakı ilk təqdimatı ayrıca maraq doğurur.
Əslində, burada söhbət yalnız Carole Feuerman və bir heykəldən
getmir. Son illərdə Heydər Əliyev Mərkəzinin müxtəlif ölkələrdən
dünya səviyyəli sənətçiləri Azərbaycana gətirməsi daha böyük bir
prosesin göstəricisidir. Azərbaycan dünya müasir incəsənətini
yalnız uzaqdan izləyən tamaşaçı mövqeyində qalmır; onu öz mədəni
məkanında təqdim edir, yerli tamaşaçını qlobal sənət prosesləri ilə
birbaşa görüşdürür.
Bakıya gələn dünya, əslində, Bakını da dünya incəsənətinin bir
parçasına çevirir. Və bəlkə də bu sərginin ən böyük əhəmiyyəti məhz
budur: Carole Feuermanın heykəlləri Bakıda nümayiş etdirilmir, Bakı
həmin əsərlərin hekayəsinə daxil olur.
İbrahim Zahidli, politoloq Geneva “EU Business
Scool” məzunu
