Bakı. Trend:
Azərbaycan ilə Ukrayna arasında münasibətlər qarşılıqlı
hörmət, ortaq maraqlar və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə
əsaslanan çoxşaxəli tərəfdaşlıq modeli kimi formalaşıb. Bu əlaqələr
yalnız siyasi dialoqla məhdudlaşmır, eyni zamanda humanitar,
iqtisadi və ictimai sahələrdə də dinamik inkişaf edir. Müasir
çağırışlar fonunda tərəflər arasında əməkdaşlıq daha praktik və
nəticəyönümlü məzmun qazanaraq həm regionda sabitliyə töhfə verir,
həm də iki xalq arasında tarixi dostluq bağlarını daha da
möhkəmləndirir.
Humanitar diplomatiyanın
prioritetliyi
Azərbaycan ilə Ukrayna arasında münasibətlər son illərdə yalnız
siyasi və iqtisadi çərçivədə deyil, eyni zamanda humanitar
müstəvidə də yeni məzmun qazanaraq dərinləşir. Bu yanaşma təsadüfi
deyil, əksinə Azərbaycanın xarici siyasət fəlsəfəsindən və tarixi
təcrübəsindən qaynaqlanır. Münaqişələrin yaratdığı ağrıları yaşamış
bir dövlət kimi Azərbaycan çətin vəziyyətdə olan xalqlara dəstəyin
vacibliyini yaxşı anlayır və bu istiqamətdə ardıcıl addımlar
atır.
Azərbaycanın Ukrayna ilə münasibətlərində humanitar istiqamət
xüsusi yer tutur. Bu sahədə həyata keçirilən təşəbbüslər birbaşa
insan amilinə fokuslanır və müharibənin təsirlərini minimuma
endirməyə yönəlib. Xüsusilə, münaqişədən zərər görmüş ukraynalı
uşaqların psixoloji və fiziki reabilitasiyası məqsədilə
Azərbaycanda təşkil olunan proqramlar diqqət çəkir. Müharibələrin
ilk və ən ağır nəticələrinin uşaqlar üzərində hiss olunduğunu
nəzərə alan Azərbaycan bu sahədə öz təcrübəsini bölüşür və mütəmadi
əsasda belə layihələri davam etdirir. Yaxın perspektivdə ukraynalı
tələbələrin də bu cür proqramlara cəlb olunması planlaşdırılır ki,
bu da humanitar əməkdaşlığın miqyasının genişləndiyini
göstərir.
Enerji infrastrukturuna dəyən zərbələr nəticəsində Ukraynada
yaranmış çətinliklər də Azərbaycanın diqqətindən kənarda qalmayıb.
Elektrik təminatında yaşanan problemlər səbəbindən əhalinin,
xüsusilə xəstəxanaların üzləşdiyi çətinliklərin aradan qaldırılması
üçün Azərbaycandan generatorların göndərilməsi konkret və praktik
dəstək nümunəsidir.
İnsanlararası münasibətlər də bu əlaqələrin mühüm sütunlarından
biridir. Ukraynada yaşayan azərbaycanlı icma iki xalq arasında
təbii körpü rolunu oynayır, mədəni və sosial əlaqələrin
davamlılığını təmin edir.
Azərbaycanın mina təmizlənməsi sahəsində qazandığı təcrübə də
Ukrayna üçün əhəmiyyətli resurs hesab olunur. Uzun illər işğal və
münaqişənin nəticələri ilə üzləşmiş ölkə kimi Azərbaycan bu sahədə
texniki imkanlarını və biliklərini bölüşmək potensialına malikdir.
Eyni zamanda, post-münaqişə dövründə genişmiqyaslı bərpa və
quruculuq layihələrini uğurla həyata keçirən Azərbaycan gələcəkdə
Ukraynanın yenidən qurulması prosesinə də töhfə verə biləcək
ölkələrdən biri kimi çıxış edir.
Siyasi balans və prinsipial mövqe
Azərbaycanın Ukrayna ilə münasibətləri onun ümumi xarici siyasət
kursunun tərkib hissəsidir və milli maraqlara əsaslanır. Bu
siyasətin əsas xüsusiyyəti müstəqillik və balanslı yanaşmadır.
Azərbaycan beynəlxalq münasibətlərdə heç bir bloklaşmanın tərəfdarı
deyil və əlaqələrini digər dövlətlərə qarşı yönəltmir.
Ölkənin prinsipial mövqeyi dövlətlərin suverenliyi və ərazi
bütövlüyünə hörmət üzərində qurulub. Bu yanaşma beynəlxalq hüququn
əsas sütunlarından biri olmaqla yanaşı, Azərbaycanın öz tarixi
təcrübəsindən də qaynaqlanır. Uzun müddət ərazi bütövlüyünün
pozulması ilə üzləşmiş bir ölkə kimi Azərbaycan bu prinsiplərin
qorunmasının vacibliyini dərindən anlayır.
Ukrayna ilə Rusiya arasında baş verən münaqişədə Azərbaycan
hərbi komponentdən tamamilə kənarda qalaraq heç bir tərəf tutmur.
Rəsmi Bakı münaqişənin yalnız dialoq və qarşılıqlı anlaşma yolu ilə
həllini mümkün hesab edir. Bu yanaşma regionda sabitliyin
qorunmasına xidmət edir.
Eyni zamanda, Azərbaycan müxtəlif tərəflərlə paralel və balanslı
münasibətlər qurmaq qabiliyyətini də nümayiş etdirir. Tarixdə
gərgin münasibətlərə malik ölkələrlə belə əməkdaşlığını davam
etdirməsi Azərbaycanın praqmatik və çevik diplomatiyasının
göstəricisidir. Bu kontekstdə Azərbaycan gələcəkdə tərəfsiz
platforma kimi çıxış edərək sülh təşəbbüslərinə töhfə verə biləcək
ölkələr sırasında qiymətləndirilir.
Azərbaycan həm Ukrayna, həm də digər tərəflərlə münasibətlərini
qarşılıqlı maraqlar əsasında inkişaf etdirir. Bu yanaşma ölkənin
xarici siyasətində sabitlik və etibarlılıq faktorunu gücləndirir.
Dost ölkələr arasında əməkdaşlığın təşviqi də Azərbaycanın
prioritet istiqamətlərindən biridir.
İqtisadi əməkdaşlıq və enerji
faktoru
İkitərəfli münasibətlərin iqtisadi komponenti də
diqqətəlayiqdir. Xüsusilə enerji sahəsində əməkdaşlıq üçün geniş
imkanlar mövcuddur. Azərbaycanın bu sahədə zəngin təcrübəsi və
beynəlxalq tərəfdaşlıq şəbəkəsi Ukrayna ilə əlaqələrin inkişafına
əlavə impuls verə bilər.
Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) Ukraynada
fəaliyyət göstərən yanacaqdoldurma məntəqələri iki ölkə arasında
biznes əlaqələrinin praktiki nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Bu cür
təşəbbüslər təkcə iqtisadi deyil, həm də strateji əməkdaşlığın
möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Azərbaycan–Ukrayna münasibətləri çoxşaxəli və balanslı
inkişaf modeli üzərində qurulub. Humanitar təşəbbüslərdən
başlayaraq siyasi dialoq və iqtisadi əməkdaşlığa qədər geniş
spektri əhatə edən bu əlaqələr qarşılıqlı hörmət və milli maraqlar
prinsipi əsasında formalaşır. Azərbaycanın həm humanitar dəstək
verən, həm də diplomatik balansı qoruyan aktor kimi çıxış etməsi bu
münasibətlərin gələcəkdə daha da dərinləşəcəyini göstərir.
